Naša današnja tema je zdravlje jetre organa koji ima jako važnu funkciju u našem organizmu a to je izdvajanje toksina i štetnih tvari u našem tijelu.
U današnjem društvu, tema šećera često se pojavljuje u razgovorima o zdravoj ishrani. Mnogi veruju da su napravili značajnu promenu kada su prestali dodavati šećer u svoju kafu ili izbacili kolače iz svoje svakodnevne rutine. Međutim, prava priča o šećeru daleko je složenija. Šećer je prisutan u mnogo većim količinama nego što to mnogi shvataju, a problem nije samo u bijelim kristalima koje prepoznajemo, već u obliku šećera koji se skriva u industrijskoj hrani. Ovi oblici šećera često su naznačeni stručnim terminima na deklaracijama, a jedan od najzastupljenijih i najčešćih sastojaka je glukozno-fruktozni sirup.
Ovaj sirup postao je gotovo standard u proizvodnji slatkiša, napitaka i mnogih drugih prerađenih proizvoda, jer je jeftin, lako dostupan i veoma utiče na ukus hrane. Ljudi prirodno vole slatki okus, a proizvođači hrane to koriste da bi privukli kupce. Iako se u posljednjim godinama sve više ističe štetnost šećera, industrija i dalje koristi velike količine različitih vrsta šećera, od kojih su mnoge skrivene pod složenim nazivima kao što su glukozni sirup, fruktozni sirup i glukozno-fruktozni sirup.
Iako ovi nazivi mogu zvučati tehnički, svi oni označavaju varijacije iste stvari – kombinaciju glukoze i fruktoze u različitim omjerima. Glukoza je osnovni izvor energije za naše telo i naše ćelije je efikasno prerađuju. Fruktoza, s druge strane, daje intenzivniji sladak ukus, što omogućava proizvođačima da smanje troškove, a povećaju zadovoljstvo potrošača.
- Postoji velika zabluda u vezi sa fruktozom, jer mnogi smatraju da je fruktoza iz voća automatski zdrava. Međutim, važno je napraviti jasnu razliku između fruktoze koju unosimo kroz voće i one koja dolazi iz industrijskih procesa. Voće, pored šećera, sadrži vlakna koja usporavaju apsorpciju šećera u krv, vodu koja pomaže hidrataciji, kao i vitamine, minerale i antioksidante koji pružaju dodatne zdravstvene koristi. Zbog vlakana, nivo šećera u krvi raste postepeno, a osjećaj sitosti traje duže.
S druge strane, industrijska fruktoza je potpuno drugačija priča. Dobija se iz kukuruznog skroba putem hemijskog procesa u kojem se glukoza pretvara u fruktozu, što rezultira sirupom koji sadrži kombinaciju glukoze i fruktoze u određenim omjerima. Ovaj sirup ne sadrži vlakna, vitamine ni nutritivnu vrednost, osim kalorija.
Kada govorimo o tome kako organizam reaguje na glukozno-fruktozni sirup, ključna razlika između glukoze i fruktoze je način na koji ih telo obrađuje. Dok glukoza može biti iskorišćena od strane gotovo svih ćelija, fruktoza se gotovo isključivo metaboliše u jetri. Kada je unosimo u malim količinama, organizam to može podnijeti bez većih problema. Međutim, u savremenoj ishrani često se unosi prekomerne količine fruktoze, što dovodi do preopterećenja jetre.
To preopterećenje može izazvati nakupljanje masti u jetri, što poznajemo kao masnu jetru, a takođe povećava proizvodnju masnoća koje dolaze u krvotok. Ovo može dovesti do poremećaja u masnoćama u krvi i povećanju telesne mase. Još jedan problem je što fruktoza ne utiče na hormone sitosti na isti način kao glukoza. Kada konzumiramo proizvode koji sadrže glukozno-fruktozni sirup, često ne dolazi do jasnog signala da smo uneli dovoljno kalorija, što može dovesti do prejedanja i dodatnog unosa kalorija.
Prekomerno konzumiranje glukozno-fruktoznog sirupa povezano je sa povećanim rizikom od gojaznosti, insulinske rezistencije i drugih metaboličkih poremećaja. Osim toga, ovi proizvodi su lako dostupni deci i mladima, kroz različite vrste slatkiša i gaziranih pića, što čini ovu problematiku još ozbiljnijom. Glukozno-fruktozni sirup nalazi se u širokom spektru proizvoda: čokoladicama, keksima, industrijskim kolačima, žitaricama za doručak, zaslađenim jogurtima, bezalkoholnim pićima, pa čak i u nekim gotovim umacima i preljevima. Razlog njegove široke primene u industriji hrane je jednostavan: jeftin je, produžava rok trajanja proizvoda, poboljšava teksturu i okus hrane.
Za potrošače je ključno da postanu svestan količine šećera koju unose kroz industrijske proizvode. Da bi smanjili unos skrivenih šećera, prvi korak je pažljivo čitanje deklaracija. Što je lista sastojaka kraća i razumljivija, to je proizvod vjerovatno manje prerađen. Biranje svežih i cjelovitih namirnica umesto industrijskih proizvoda može značajno smanjiti unos glukozno-fruktoznog sirupa bez potrebe za drastičnim dijetama ili potpunim odricanjem od slatkog okusa. Kroz jednostavne promene u prehrambenim navikama, možemo se zaštititi od neželjenih efekata prekomernog unosa šećera i stvoriti zdraviji odnos prema ishrani.
